Kiedy zacząć rozszerzanie diety?

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i polskich zaleceń, najlepszy czas na rozpoczęcie rozszerzania diety to około 6. miesiąca życia – kiedy dziecko jest gotowe neurologicznie i fizycznie. Gotowość oznacza, że maluch potrafi stabilnie siedzieć z podparciem, traci odruch wypychania łyżeczki językiem i zaczyna interesować się jedzeniem dorosłych.

Od tego momentu mleko (matki lub modyfikowane) pozostaje podstawą diety, ale stopniowo uzupełnia się ją o produkty stałe – by pokryć rosnące zapotrzebowanie na żelazo, cynk, witaminy i energię.

Jakie produkty są bezpieczne w pierwszym roku życia?

Rozszerzanie diety powinno opierać się na różnorodnych, naturalnych i jak najmniej przetworzonych produktach. Bezpieczne i zalecane w pierwszym roku życia są:

Warzywa

Najlepiej gotowane na parze lub pieczone, podawane w formie puree lub miękkich kawałków (BLW): marchew, ziemniak, dynia, brokuł, kalafior, cukinia, pietruszka, batat.

Owoce

Świeże, dojrzałe, podawane rozgniecione, starte lub w kawałkach: jabłko, gruszka, banan, morela, brzoskwinia, arbuz, maliny, jagody. Unikaj surowych jabłek w kawałkach – mogą stanowić ryzyko zakrztuszenia.

Produkty zbożowe

Kasze (jaglana, gryczana, owsiana), ryż, płatki owsiane, chleb bez dodatków (np. z pełnego ziarna, bez soli), makarony (najlepiej pełnoziarniste). Wszystko bez dodatku cukru i soli.

Mięso i ryby

Mięso drobiowe, wołowe, cielęcina, a także tłuste ryby morskie (np. łosoś) – źródło białka, żelaza i kwasów omega-3. Podawane ugotowane, zmiksowane lub w miękkich kawałkach.

Jajka

Gotowane na twardo lub jako jajecznica bez soli – już od 6. miesiąca życia. Wcześniejsze unikanie jaj nie jest już zalecane – ich wprowadzenie może nawet zmniejszyć ryzyko alergii.

Nabiał

Jogurt naturalny, kefir, twarożek – jako uzupełnienie diety (nie zamiennik mleka matki/MM). Mleko krowie w niewielkich ilościach do potraw można stosować po 6. miesiącu, ale nie jako napój do picia przed 12. miesiącem.

Tłuszcze

Olej rzepakowy, oliwa z oliwek, masło – jako dodatek do warzyw lub kaszek. Niezbędne dla rozwoju mózgu i układu nerwowego.

Woda

Po 6. miesiącu warto zacząć oferować dziecku wodę do picia między posiłkami. Najlepsza będzie przegotowana lub niskozmineralizowana, bez dodatków.

Czego unikać w pierwszym roku życia?

– Sól i cukier – nie dodajemy do posiłków, unikamy przetworzonych produktów zawierających te dodatki.
– Miód – ryzyko botulizmu – bezpieczny dopiero po ukończeniu 1. roku życia.
– Napoje słodzone, soki, kompoty – obciążają nerki, zwiększają ryzyko próchnicy i nadwagi.
– Surowe mleko, sery pleśniowe – ryzyko zakażeń.
– Twarde, okrągłe pokarmy (np. orzechy w całości, winogrona) – ryzyko zakrztuszenia.
– Gotowe dania dla dorosłych – zwykle zawierają za dużo soli, przypraw i nieodpowiednie składniki.

Przykładowy bezpieczny jadłospis 8-miesięcznego dziecka

– Śniadanie: kaszka jaglana z duszonym jabłkiem i łyżeczką masła
– II śniadanie: plasterki banana, kilka łyżeczek jogurtu
– Obiad: puree z ziemniaka, marchewki i indyka
– Podwieczorek: kaszka z musem z gruszki
– Kolacja: kawałki gotowanego brokuła i ryż

Przykład z życia – pierwsze tygodnie rozszerzania

Agnieszka, mama 7-miesięcznego Tymka: „Zaczynaliśmy od marchewki i dyni – przez kilka dni tylko po jednej łyżeczce. Tymek krzywił się, pluł, a potem… zaczął sam wyciągać rękę po jedzenie. Po miesiącu je z nami przy stole. Bez presji, bez stresu – to była nasza wspólna przygoda.”

Różnorodność i cierpliwość

Bezpieczne produkty w pierwszym roku życia to baza do zbudowania zdrowych nawyków żywieniowych. Najważniejsze, by stawiać na prostotę, sezonowość i różnorodność – a także pozwolić dziecku eksplorować jedzenie w swoim tempie. Nie chodzi o to, by zjadło dużo – ale by uczyło się smaku, struktury i przyjemności z posiłków. Bo zdrowe jedzenie to nie obowiązek – to codzienny rytuał bliskości i troski.

FAQ – Rozszerzanie diety niemowląt

Metoda Baby Led Weaning (BLW) pozwala dziecku samodzielnie chwytać i próbować jedzenia w kawałkach. Można ją łączyć z podawaniem pokarmów łyżeczką. Najważniejsze, by jedzenie było bezpieczne i dostosowane do możliwości dziecka.